Kediler bağımsız görünür. Kendi başlarına yeter, kimseye ihtiyaç duymaz, canı istediğinde gelir gibi bir izlenim bırakırlar. Ama o kendinden emin dış görünüşün altında, çevresindeki en küçük değişikliği fark eden, bizim davranışlarımıza son derece duyarlı bir canlı vardır.
İşin zor tarafı şu: kedinizi üzen şeylerin çoğunu ona iyilik yaptığınızı düşünerek yapıyorsunuz. Mamasını hep dolu tutuyorsunuz. Ona bir sürü oyuncak alıyorsunuz. Kucağınıza alıp seviyorsunuz. Bunların hiçbiri kötü niyetten kaynaklanmıyor — sadece kedinin dünyayı nasıl gördüğünü bilmemekten kaynaklanıyor.
Aşağıda, kedi ebeveynlerinin en sık yaptığı 22 hatayı 22'den 1'e doğru sıraladık. Her birinin yanında ne yapmanız gerektiğini de bulacaksınız. Çoğu, bugün akşama kadar düzeltebileceğiniz kadar basit.
22. Lazer kalemiyle oyun oynamak
Kırmızı noktanın peşinde koşan bir kediyi izlemek eğlenceli. Kedi sinsice yaklaşıyor, üstüne atlıyor, sonra pençesinin altında hiçbir şey bulamayınca şaşkın şaşkın bakıyor.
Sorun tam olarak orada. Kediler kovalamayı sever, ama avlanma döngüsünün son adımı yakalamaktır. Yakalayamadıkları her seferinde tamamlanmamış bir iş kalır ve bu zamanla hayal kırıklığına dönüşür.
Çözüm: Lazeri bir bitiş noktasına yönlendirin. Kedinizi odada dolaştırdıktan sonra ışığı gerçek bir oyuncağın üzerine getirin ve orada bırakın. Kedi oyuncağı yakalasın, ısırsın, tekmelesin. Avın sonunda bir ödül olsun.
21. Her şeyi aynı köşeye yığmak
Özellikle küçük dairelerde çok yaygın: kum kabı, su kabı, mama kabı, yatak ve oyuncaklar aynı odanın aynı köşesinde.
Bu düzen size pratik gelir. Kediye göre değil. Kedi, yediği yerle tuvaletini yaptığı yeri ayırmak ister — bu, yavru kedilikten gelen bir temizlik içgüdüsüdür. Yemeğinizi her gün tuvaletin yanında yemek zorunda kalsanız siz de rahatsız olurdunuz.
Çözüm: Kum kabını mamadan ve sudan mümkün olduğunca uzağa taşıyın. İdeali farklı odalar; bu mümkün değilse en azından odanın karşı köşeleri.
20. Kediyi karanlıkta bırakmak
"Kediler karanlıkta görür" cümlesi tam doğru değil. Kedilerin gözünde çok sayıda çubuk hücre var, bu yüzden loş ışıkta bizden çok daha iyi görürler. Ama zifiri karanlıkta onlar da göremez.
Tamamen karanlık bir evde yalnız kalan kedi tedirgin olur. Özellikle akşam işe giden ya da geceyi dışarıda geçiren kişilerin kedileri için bu ciddi bir stres kaynağıdır.
Çözüm: Dışarı çıkarken küçük bir gece lambası yakın. Kedinizin çevresini görebilmesi güvende hissetmesi için yeterli.
19. Bütün oyuncakları ortada bırakmak
Kedinizin muhtemelen bir kutu dolusu oyuncağı var ve muhtemelen hiçbiriyle oynamıyor. "Daha çok oyuncak, daha mutlu kedi" mantığı burada tersine işliyor: sürekli ortada duran bir oyuncak, kedi için artık bir avdan çok bir mobilya parçası.
Çözüm: Oyuncakları rotasyona sokun. Haftada bir grup ortada kalsın, geri kalanı kapalı bir kutuda dursun. İki hafta sonra ortaya çıkan aynı fare, kedi için yepyeni bir av olur.
18. Avlan–ye–uyu döngüsünü bozmak
Birçok kişi mama kabını sürekli dolu tutar. Mantıklı gibi görünür: kedi acıkırsa yer.
Ama doğadaki bir kediyi düşünün. Onu harekete geçiren şey açlıktır. Evde oyuncak kovalamak da aynı içgüdünün taklididir. Mama sürekli ortadaysa kedi hiçbir zaman gerçekten acıkmaz, dolayısıyla avlanma dürtüsü de tetiklenmez. Sonuç: az hareket eden, kilo alan, sıkılan bir kedi.
Çözüm: Günün belirli saatlerinde besleyin. Mamadan hemen önce 10–15 dakika oyun oynayın. Bu sıralama kedinin doğal döngüsüyle örtüşür: avlan, ye, temizlen, uyu.
Porsiyon kontrolüne geçtiğinizde mamanın besin yoğunluğu daha da önemli hale gelir. Kito kuru mamalarında antibiyotiksiz et kullanılması ve dengeli protein oranı, daha az miktarla doyurucu bir öğün kurmayı kolaylaştırır. Kedinizin yaşına ve kilosuna uygun porsiyonu bilmiyorsanız Beslenme Planı Oluştur aracını kullanabilirsiniz.
17. Kediyi yanlış şekilde kucağa almak
Ense derisinden kaldırmak, koltuk altlarından tutup havaya kaldırmak ya da ön ayaklarından çekmek — hepsi kediye rahatsızlık, bazen de yaralanma verir. Anne kedinin yavrusunu enseden taşıması, yetişkin bir kedi için geçerli değildir; yetişkin kedinin ağırlığı o deriyi taşıyacak yapıda değil.
Çözüm: Bir elinizi göğüs kafesinin altına yerleştirin, diğer elinizle arka bacakları destekleyin, kediyi göğsünüze yaslayarak kaldırın. Başı omzunuza yakın dursun. Ağırlığı hiçbir zaman tek bir noktada toplamayın.
16. Yemek yerken rahatsız etmek
Kedi yemek yerken savunmasızdır. Başı kaba eğik, çevresini göremiyor. Bazı kediler bu sırada dokunulmaktan, izlenmekten, hatta yanında durulmasından hoşlanmaz.
Yemek sırasında sürekli müdahale eden bir ev, kedide "burada rahat yiyemiyorum" hissi yaratır. Bu his zamanla iştahsızlığa ya da mamayı kapıp başka yere taşımaya dönüşebilir.
Çözüm: Kedinizin yemek sırasındaki beden dilini izleyin. Kulaklar geri gidiyor, kuyruk kıvrılıyorsa mesafe verin. Mama kabını yoğun geçiş olan koridorlara değil, sakin bir köşeye yerleştirin.
15. Bıyıklarını sıkıştıran kaplar kullanmak
Bıyık, kedi için bir dokunma organıdır. Dar alanlarda yön bulmasını sağlar ve son derece hassastır. Dar ve derin bir kapta yemek yerken bıyıkların kenarlara sürekli sürtmesi kediyi rahatsız eder — buna "bıyık yorgunluğu" deniyor.
Belirtileri tanıdık gelebilir:
- Kedi mamayı ağzıyla kaptan çıkarıp yere döküyor
- Kabın kenarına yayılmış mamayı yiyip ortadakine dokunmuyor
- Kap doluyken bile aç görünüyor
Çözüm: Geniş, sığ ve düz kaplar kullanın. Bıyıklar hiçbir noktada kenara değmesin.
14. Çok sert sevmek
Kediler köpeklerden daha narindir. Derilerinde daha fazla sinir ucu bulunur, bu yüzden dokunmaya çok daha duyarlıdırlar. Bir köpeğe keyif veren enerjik sıvazlama, kedi için fazla gelir.
Çözüm: Hafif ve yavaş hareketlerle sevin. Tüylerin yönünde ilerleyin. Çoğu kedi çene altı, yanaklar ve kulak arkası bölgesini sever; karın ve kuyruk dibi ise çoğu kedide hassas bölgedir. Kuyruk sertçe savrulmaya başladığında durun.
13. Ceza vermek
Bizim "ceza" dediğimiz şeyi kedi "saldırı" olarak okur. Kedilerin olayları birbirine bağlama kapasitesi sınırlıdır; özellikle olaydan dakikalar sonra verilen bir tepkiyle davranış arasında bağ kuramazlar.
Su püskürtmek, bağırmak, burnunu bir şeye sürtmek — bunların hiçbiri kediye "şunu yapma" mesajı vermez. Sadece "bu insan bazen sebepsizce beni korkutuyor" mesajı verir. Sonuç kaygı ve güven kaybıdır.
Çözüm: Cezalandırmak yerine ortamı değiştirin. Tezgaha çıkıyorsa tezgahı çekici olmaktan çıkarın ve yakınına yüksek, kediye ait bir alan koyun. İstediğiniz davranışı ödüllendirin — küçük bir freeze dried ödül maması bu iş için yeterlidir.
12. Suyu ihmal etmek
Kediler doğada akan suyu tercih eder, çünkü akan su durgun sudan daha temizdir. Bu içgüdü evde de devam eder — bu yüzden birçok kedi musluğun altında beklerken kabındaki suya dokunmaz.
Kedilerde susuzluk küçük bir konu değil. Kronik olarak az su içen kedilerde idrar yolu ve böbrek sorunları çok daha sık görülür. Özellikle kuru mamayla beslenen kedilerde su alımı yakından takip edilmelidir.
Çözüm: Kap dolu olsa bile suyu her gün değiştirin ve kabı yıkayın. Evin farklı noktalarına birden fazla su kabı koyun. Kediniz akan suya ilgi gösteriyorsa bir su pınarı (fıskiye) yatırıma değer. Su alımını artırmanın bir başka yolu da öğünlere taze/yaş mama eklemektir.
11. Elle sert oyun oynamak
Yavru kedinin elinizle boğuşması sevimlidir. Aynı kedi 5 kilo olduğunda ve aynı şeyi yaptığında sevimli olmaktan çıkar.
Kediler bizimle nasıl oynayacaklarını bizden öğrenir. Elinizi oyuncak olarak sunduğunuzda, ele saldırmanın kabul edilebilir olduğunu öğretmiş olursunuz. Sonra "neden birden ısırıyor?" diye sorarız.
Çözüm: Oyunda daima araya bir oyuncak koyun — olta oyuncak, peluş, tünel. Kedi ellerinize yönelirse oyunu bir anda sonlandırın ve uzaklaşın. Oyun sırasında beden dilini izleyin: kulakların yatması, gözbebeklerinin büyümesi ve kuyruk savurması "yeter" demektir.
10. Uçucu yağ kullanmak
Bazı uçucu yağlar kediler için toksiktir. Nane (peppermint) ve çay ağacı yağı bunların başında gelir; havada difüze edilmeleri bile zehirlenmeye yol açabilir. Kediler bu bileşikleri karaciğerlerinde parçalayamaz, bu yüzden vücutlarında birikirler.
Kedili evlerde uzak durulması gerekenler:
- Nane (peppermint)
- Çay ağacı
- Okaliptüs
- Tarçın
- Turunçgil yağları
Çözüm: Biberiye ve sedir ağacı gibi seçenekler genellikle güvenli kabul edilir, ancak yine de iyi havalandırılan alanlarda ve düşük yoğunlukta kullanın. Kediniz odadan çıkabilecek durumda olsun.
9. Yetersiz sayıda kum kabı
Bazı kediler kum kabını paylaşmaz. Tuvalet, kediler için aynı zamanda bir bölge işaretleme aracıdır; başka bir kedinin kokusunu taşıyan kap, kedi için "burası benim değil" anlamına gelir.
Çözüm: Genel kural: kedi sayısı + 1 kadar kum kabı. İki kedi varsa üç kap. Kapları farklı odalara dağıtın — üçünü yan yana koymak tek bir büyük kap gibi algılanır.
8. Uykusunu bölmek
Kediler günde 16 saate kadar uyur. Bu tembellik değil, avcı bir canlının enerji yönetimidir. Sürekli bölünen uyku kedinin ruh halini doğrudan etkiler: daha huysuz, daha tepkisel, daha çekingen bir kedi ortaya çıkar.
Çözüm: Kedinize sessiz, sıcak ve yüksekte bir uyku alanı ayırın. Uyurken kucağa almayın, fotoğraf için uyandırmayın. Oyun ve etkileşim için uyanık olduğu anları bekleyin.
7. Plastik mama kabı kullanmak
Plastik kaplar zamanla çizilir. O çiziklerin içinde bakteri birikir ve normal yıkamayla tamamen temizlenmez. Bu, bazı kedilerde çene aknesine (feline acne) yol açar — çenenin altında siyah noktalar ve şişlik olarak görülür.
Plastik ayrıca koku tutar. Kedinin burnu bizimkinden çok daha hassastır; dünkü mamanın kokusunu taşıyan bir kap iştahını kesebilir.
Çözüm: Paslanmaz çelik veya seramik kaplara geçin. İkisi de gözeneksizdir, koku tutmaz ve bulaşık makinesinde hijyenik şekilde temizlenir.
6. Kum kabını yeterince sık temizlememek
Kum kabı her gün temizlenmelidir; dışkı için ise mümkünse hemen. Size kokmuyor olması hiçbir şey ifade etmez — kedinin koku alma duyusu sizinkinden kat kat güçlüdür.
Kirli kum kabının sonucu genellikle şudur: kedi kabı kullanmayı bırakır ve halıya, yatağa ya da çamaşır sepetine yönelir. Sonra bunu "inatçılık" sanırız.
Çözüm: Günde en az bir kez topaklama yapın, dışkıyı fark ettiğinizde hemen alın. Kabı haftada bir tamamen boşaltıp ılık suyla yıkayın — kokulu deterjan kullanmayın, kedi o kokudan da rahatsız olur.
5. Kucak kedisi olmaya zorlamak
Her kedi kucak kedisi değildir. Bir kediyi zorla kucağa almak, sarılmak ya da tutmak onu rahatsız eder ve zamanla sizden kaçmasına yol açar. Kedi "bu insan beni her gördüğünde tutuyor" diye öğrendiğinde, yaklaşmayı bırakır.
Çözüm: İlk hamleyi ona bırakın. Yanına oturun, sakin durun, elinizi uzatın ama üstüne gitmeyin. Kedi kendi isteğiyle geldiğinde kurulan yakınlık çok daha kalıcıdır.
4. Çelişkili sinyaller vermek
Bir gün tezgaha çıkmasına göz yumup ertesi gün azarlamak. Bazen masadan bir lokma verip bazen kovmak. Kedi için bu, kuralların rastgele değiştiği bir dünya demektir.
Kediler öngörülebilirlikle güvende hisseder. Belirsizlik, kedilerde en yaygın kronik stres kaynaklarından biridir.
Çözüm: Evdeki herkesin uyduğu tek bir kural seti belirleyin. "Tezgah yasak" ise her zaman yasak olsun. Kuralları koyarken kediye alternatif sunmayı unutmayın — yasakladığınız yerin yakınına ona ait bir yükseklik koyun.
3. Dikey alan sunmamak
Kediler için güvenlik yükseklikle ilgilidir. Yukarıdan bakmak hem gözetleme hem de kaçış imkânı verir. Sadece yer seviyesinde yaşayan bir kedi, evinin yarısını kullanamıyor demektir.
Bu özellikle çok kedili evlerde önemlidir: dikey alan, kedilerin birbirinden uzaklaşmadan mesafe koymasını sağlar ve çatışmayı azaltır.
Çözüm: Kedi ağacı, duvar rafları, pencere kenarı yatağı ya da dolabın üstünde boşaltılmış bir köşe. Yükseklikler arasında kedinin zıplayarak geçebileceği basamaklar olsun.
2. Sosyal geçişleri aceleye getirmek
Yeni bir kedi, yeni bir köpek ya da eve gelen yeni bir insan — kediyi bunlarla hazır olmadan yüz yüze getirmek ciddi strese yol açar. Kötü başlayan bir tanışma, aylarca sürecek bir gerginliğin temelini atabilir.
Çözüm — kademeli tanıştırma:
- Yeni hayvanı önce ayrı bir odada tutun.
- Koku değişimi yapın: iki hayvanın yattığı battaniyeleri değiştirin.
- Birbirlerinin kokusuna kapalı kapı ardından alışsınlar.
- Kapıyı ancak her ikisi de sakinken ve birkaç gün geçtikten sonra açın.
Misafirler için de aynı kural geçerli: kediye yaklaşmasınlar, kedi yaklaşsın.
1. Kedinin doğasına saygı göstermemek
Bütün listenin altında yatan hata bu. Kediler küçük köpek değildir. Tüylü insan hiç değildir. Avlanma, tırmanma, tırmalama ve bölge işaretleme içgüdüleriyle gelirler. Bu davranışları engellemek, kediyi kendisi olmaktan alıkoymak demektir — ve sonucu strestir, davranış problemleridir, bazen de fiziksel hastalıktır.
Gece koşuşturması sizi çileden çıkarıyorsa, kedi size inat yapmıyor: gündüz yeterince oyun almadığını söylüyor. Aldığınız tırmalama tahtasını kullanmıyorsa, tırmalamayı bırakmıyor — sadece o malzemeyi sevmiyor.
Çözüm: İçgüdüleri bastırmak yerine yönlendirin.
- Tırmalama: Farklı malzemeler deneyin — karton, halı, sisal. Yatay ve dikey seçenekleri birlikte sunun. Tahtayı kedinin zaten tırmaladığı yerin yanına koyun.
- Avlanma: Günde iki kez, 10–15 dakikalık aktif oyun. Oyunu bir "yakalama" ile bitirin.
- Tırmanma: Evde en az bir yüksek nokta olsun.
- Keşif: Karton kutular, kağıt torbalar, yeni kokular. Pahalı olmasına gerek yok.
Doğasına alan tanınan bir kedi kendini güvende, kendinden emin ve huzurlu hisseder. Aradaki fark, ilk haftadan görülür.
Sık Sorulan Sorular
Lazer kalemiyle oynamak kedilere gerçekten zarar verir mi?
Lazerin kendisi zararlı değildir; sorun avlanma döngüsünün tamamlanmamasıdır. Kedi kovalar ama hiçbir zaman yakalayamaz. Oyunu her seferinde ışığı gerçek bir oyuncağın üzerinde bırakarak bitirirseniz sorun ortadan kalkar. Ayrıca ışığı asla kedinin gözüne tutmayın.
Kaç tane kum kabı olmalı?
Genel kural kedi sayısı + 1'dir. Tek kediniz varsa iki, iki kediniz varsa üç kap. Kapları farklı odalara dağıtmak, yan yana koymaktan çok daha etkilidir.
Kedim mamayı kaptan çıkarıp yere döküyor, neden?
En yaygın nedenlerden biri bıyık yorgunluğudur: kap dar ve derindir, bıyıklar sürekli kenara sürtmektedir. Geniş ve sığ bir kaba geçmek çoğu vakada birkaç gün içinde sonuç verir. Sorun devam ederse diş/diş eti ağrısı açısından veterinerinize danışın.
Kediler karanlıkta gerçekten görür mü?
Loş ışıkta bizden çok daha iyi görürler, çünkü retinalarında çubuk hücre yoğunluğu yüksektir ve tapetum lucidum adı verilen yansıtıcı bir katman bulunur. Ama zifiri karanlıkta kediler de göremez. Evde küçük bir gece lambası bırakmak yeterlidir.
Kedimi cezalandırmak yerine ne yapmalıyım?
Ortamı değiştirin ve istediğiniz davranışı ödüllendirin. Kediler ceza ile davranış arasında bağ kuramaz; sadece sizden korkmayı öğrenirler. Tezgaha çıkıyorsa yakınına kendine ait bir yükseklik koyun ve orayı kullandığında küçük bir ödülle pekiştirin.
Kedim yeterince su içmiyor, ne yapabilirim?
Suyu her gün tazeleyin, kabı yıkayın, evin farklı noktalarına birden fazla kap koyun ve akan suya ilgi gösteriyorsa su pınarı deneyin. Öğünlere yaş/taze mama eklemek de günlük su alımını belirgin şekilde artırır. Kuru mamayla beslenen kedilerde bu özellikle önemlidir.
Uçucu yağlar kediler için tehlikeli mi?
Bazıları evet. Nane, çay ağacı, okaliptüs, tarçın ve turunçgil yağları kedilerde toksik etki gösterebilir; difüzörle havaya verilmeleri bile risklidir. Kediler bu bileşikleri karaciğerlerinde parçalayamadığı için vücutlarında birikir. Şüpheli bir maruziyet durumunda vakit kaybetmeden veterinerinize başvurun.
Son söz
Bu 22 maddeyi okurken birkaçında kendinizi tanıdıysanız, bu kötü bir kedi ebeveyni olduğunuz anlamına gelmiyor. Aksine — bunları merak edip okuyor olmanız zaten meselenin yarısı.
Hepsini bir günde değiştirmeye çalışmayın. Bu hafta bir tanesini seçin. Belki su kabını her gün yıkamak, belki mama kabını kum kabından uzaklaştırmak, belki akşam 15 dakika olta oyuncakla oynamak. Kediniz farkı fark edecek.
Ve unutmayın: iyi bakımın temelinde her zaman iyi beslenme var. Onu sağlıklı beslemek her şeyden daha değerli. Sağlıklı mama ekosistemi Kito bu yüzden kuruldu. Kito olarak antibiyotiksiz et, GDO'suz içerik ve dengeli formüllerle hazırlanan mamalarımızı inceleyebilir, kedinize özel bir program için Beslenme Planı Oluştur aracını kullanabilirsiniz. Kedinizin günlük öğünü ne kadar dengeli olursa, enerjisi, tüy sağlığı ve ruh hali o kadar istikrarlı olur. Tüy ve deri sağlığı için öğünlere Kito Balık Yağı eklemek, Omega 3 ve 6 desteği sağlar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kedinizde davranış değişikliği, iştahsızlık veya sağlık sorunu gözlemlerseniz veterinerinize başvurun.
O'nun sağlığı, sizin iç huzurunuz.
Kito Araştırma Ekibi
